به گزارش اختصاصی دمیرنیوز، بازار تیرآهن ایران در سالهای اخیر به یکی از حساسترین بخشهای اقتصاد کشور تبدیل شده است؛ بازاری که هم از شرایط تولید و مصرف واقعی اثر میگیرد و هم بهشدت به تحولات سیاسی، نوسانات نرخ ارز و تغییرات کلان اقتصادی واکنش نشان میدهد. دادههای بورس کالای ایران در دوره تنشهای اخیر نشان میدهد این بازار درگیر چرخهای از نوسانات شدید قیمت، رقابت بالای قیمتی و تغییرات مقطعی در حجم تقاضا بوده است.
بررسی رفتار فعالان بازار نشان میدهد که معاملات تیرآهن بیش از آنکه بر پایه نیاز واقعی صنایع پاییندستی شکل بگیرد، از پیشبینیهای آتی و رفتارهای سفتهبازانه تأثیر میپذیرد. شاخصهایی مانند نسبت تقاضا به عرضه و درصد رقابت قیمتی نیز از ورود بازار به فازهای هیجانی حکایت دارند؛ فازهایی که در آن، کوچکترین تغییر در انتظارات اقتصادی یا سیاسی میتواند اثر قابلتوجهی بر قیمتها بگذارد.
در چنین فضایی، تیرآهن تنها یک کالای صنعتی نیست، بلکه به ابزاری برای حفظ ارزش در برابر تورم تبدیل شده است. در اردیبهشتماه امسال، نسبت تقاضا به عرضه تیرآهن در تالار صنعتی بورس کالا در سطح بالایی باقی مانده و این موضوع از تمایل شدید خریداران برای ورود به بازار و تأمین موجودی خبر میدهد. از سوی دیگر، درصد رقابت قیمتی در انواع تیرآهن نیز به سطوح بالایی رسیده که نشاندهنده فشار تقاضا و رقابت شدید میان فعالان بازار است.
رقابتهای سنگین در سایه نااطمینانی اقتصادی
نوسانات ماهانه این شاخصها نشان میدهد بازار تیرآهن بهشدت از انتظارات تورمی و شوکهای سیاسی تأثیر میپذیرد. بهویژه تنشهای ژئوپلیتیک، از جمله تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا، اثر روانی قابلتوجهی بر بازار گذاشتهاند. حتی اگر اثر مستقیم این تحولات بر تولید محدود باشد، واکنش فعالان بازار به افزایش ریسک و حرکت نقدینگی به سمت داراییهای فیزیکی مانند فولاد کاملاً محسوس بوده است.
تیرآهن بهدلیل کاربرد مستقیم در ساختوساز و پروژههای زیربنایی، از جمله نخستین بازارهایی است که به تغییر انتظارات واکنش نشان میدهد. افزایش نرخ ارز و نگرانی از محدودیتهای وارداتی نیز باعث شده خریدهای پیشدستانه و ذخیرهسازی در انبارها افزایش یابد؛ موضوعی که در کنار مدیریت عرضه توسط تولیدکنندگان، به رشد قیمتها در کوتاهمدت و ورود بازار به فاز هیجانی منجر شده است. هرچند عرضه محدود و احتیاط تولیدکنندگان تا حدی به کنترل نوسانات کمک کرده، اما این کنترل بیشتر ماهیتی مقطعی دارد و حساسیت بازار همچنان بالاست.
وضعیت صنایع پاییندستی نیز در این شرایط چالشبرانگیز است. بسیاری از تولیدکنندگان قوطی، لوله، پروفیل و سایر مقاطع فولادی بهدلیل محدودیت نقدینگی و رکود ساختوساز، توان خرید در حجم بالا را ندارند. در نتیجه، بخشی از تقاضا در بازار واقعی شکل نمیگیرد و معاملات بیشتر جنبه احتیاطی و سفتهبازانه پیدا میکند. در این شرایط، تیرآهن هم کالای مصرفی است و هم ابزاری برای حفظ سرمایه.
بهاینترتیب، پیشبینی بازار تیرآهن بدون توجه به متغیرهای کلان مانند نرخ ارز، سیاستهای پولی و مالی، ثبات سیاسی و شرایط بینالمللی ممکن نیست. اگر این عوامل به سمت ثبات حرکت کنند، بازار میتواند به تعادل برسد و نوسانات قیمت کاهش یابد؛ اما تداوم نااطمینانیها و بیثباتی ارزی، احتمالاً قیمتها را در سطوح بالا نگه میدارد و رقابت سفتهبازانه را تشدید میکند.
عقبگرد بازار آزاد
بازار داخلی تیرآهن نمونهای از بازاری است که در آن انتظارات و هیجانات، نقشی پررنگتر از تقاضای واقعی دارند. شاخصهایی مانند نسبت تقاضا به عرضه و درصد رقابت قیمتی، بهخوبی رفتار فعالان بازار را در دورههای مختلف آشکار میکنند. جهشهای کوتاهمدت قیمت و واکنش سریع به اخبار اقتصادی و سیاسی نشان میدهد این بازار بهشدت تحتتأثیر روانشناسی معاملهگران است.
با این حال، بررسی بازار آزاد تیرآهن در روز دوشنبه ۲۱ اردیبهشتماه نشان میدهد بازار روندی نزولی را در پیش گرفته است. بر اساس این بررسی، برخی واحدهای تولیدی محصولات خود را با افت قیمت عرضه کردهاند و برخی دیگر بدون تغییر نرخ، تیرآهن را روانه بازار کردهاند. بهعنوان نمونه، تیرآهن ۱۶ تولیدی شرکت ذوبآهن اصفهان با ۲.۹ درصد افت، با قیمت ۹۲ هزار و ۷۶۰ تومان بهازای هر کیلوگرم معامله شده است. تیرآهن فایکو سایز ۲۲ نیز بدون تغییر قیمت و با نرخ ۲۵ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان بهازای هر شاخه در بازار آزاد عرضه شده است. همچنین تیرآهن یزد بهطور میانگین ۱.۳ درصد کاهش قیمت را ثبت کرده و هر شاخه تیرآهن ۲۰ این واحد تولیدی با قیمت ۲۰ میلیون و ۱۸۱ هزار تومان معامله شده است.
برای کاهش نوسانات و افزایش ثبات در بازار تیرآهن، اتخاذ سیاستهای اقتصادی هماهنگ و شفاف ضروری است؛ از کنترل انتظارات تورمی و مدیریت نرخ ارز گرفته تا شفافیت در عرضه و توجه به نیاز صنایع پاییندستی. در غیر این صورت، این بازار همچنان بازاری حساس، پرنوسان و تحتتأثیر انتظارات باقی خواهد ماند؛ بازاری که قیمتهایش بیش از آنکه بازتابدهنده تولید و مصرف واقعی باشد، رفتار روانی فعالان را نشان میدهد.
