یادداشت ویژه/ خبرنگار اختصاصی دمیر نیوز:
روسیه چه میخواهد؟
طرح مسکو برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱، صرفاً یک ابتکار دیپلماتیک نیست. در شرایطی که جنگ اوکراین جایگاه جهانی روسیه را تضعیف کرده، کرملین تلاش میکند با در دست گرفتن سکان بحران هستهای ایران، همچنان بهعنوان قدرتی بیبدیل در عرصه امنیت بینالملل دیده شود. روسیه با این پیشنویس نهتنها به ایران «وقت خریدن» پیشنهاد میدهد، بلکه به غرب هم پیام میدهد: بدون حضور ما، هیچ توافقی پایدار نمیماند.
ایران میان دوگانگی فرصت و تهدید
برای تهران، این پیشنهاد در ظاهر یک سپر موقت در برابر تهدید اسنپبک است. اما همین «تمدیدهای موقت» میتواند به دام بدل شود:
-
فرصت: جلوگیری از بازگشت تحریمهای سازمان ملل و ایجاد فضایی برای چانهزنی بیشتر.
-
تهدید: وابستگی بیشتر به روسیه و از دست دادن ابتکار عمل در پرونده هستهای.
مواضع متناقض داخلی هم همین دوگانگی را بازتاب میدهد: لاریجانی مخالف تمدید است، زیرا آن را نشانه پایان قطعی برجام میداند؛ در حالی که عراقچی با احتیاط از امکان گفتوگو درباره تمدید سخن میگوید.
غرب و تردید نسبت به نیت مسکو
اروپاییها و آمریکاییها با دیده شک به این طرح مینگرند. از نظر آنها، تمدید ششماهه صرفاً بازی زمان است؛ زمانی که ایران میتواند بدون محدودیت جدی برنامه هستهای خود را ادامه دهد. در عین حال، بیاعتمادی به روسیه –بهویژه پس از تهاجم به اوکراین– هرگونه ابتکار مسکو را مشکوک میسازد. آیا این پیشنهاد برای نجات برجام است یا برای گروکشی در برابر غرب؟
پیامدهای احتمالی
-
اگر پیشنویس تصویب شود: ایران شش ماه دیگر فرصت خواهد داشت، اما فشار غرب برای تضمین هستهای قویتر خواهد شد.
-
اگر تصویب نشود: اسنپبک تقریباً قطعی است و تحریمهای سازمان ملل علیه ایران بازخواهد گشت؛ بحرانی که میتواند بر اقتصاد ایران و حتی معادلات منطقهای اثر فوری بگذارد.
-
در هر دو حالت، روسیه برندهای نسبی خواهد بود: یا بهعنوان «میانجی دیپلماتیک» مطرح میشود یا بهعنوان بازیگری که شکست برجام را تسریع کرده و غرب را مقصر جلوه داده است.
طرح روسیه بیشتر از آنکه یک «امید به دیپلماسی» باشد، یک بازی تاکتیکی است. برای ایران، پذیرش آن به معنای خرید زمان است، اما خطری جدی دارد: تبدیل شدن به مهرهای در زمین رقابت روسیه و غرب. برای اروپا و آمریکا، رد یا پذیرش این پیشنهاد هر دو پرهزینه است. و برای مسکو، هر نتیجهای دستاوردی خواهد داشت.
به بیان دیگر، تمدید ششماهه قطعنامه ۲۲۳۱ نه آغاز یک فرصت تازه، بلکه آینهای از توازن شکننده قدرت در جهان امروز است./
