به گزارش اختصاصی دمیرنیوز، بررسی شاخصهای کلان تولید بیانگر یک تفاوت معنادار در پویایی حلقههای مختلف زنجیره است؛ به طوری که شاخص مقدار تولید بخش معدن (بدون احتساب نفت و گاز) در سال ۱۴۰۴ به عدد ۱۰۸.۲ واحد رسیده که حاکی از رشدی ۸ درصدی نسبت به سال پایه ۱۴۰۰ است. این نرخ رشد که از عملکرد بخش صنعت در بازه زمانی مشابه پیشی گرفته، گویای این واقعیت است که ظرفیت استخراج کشور همچنان در مسیر توسعه قرار دارد، اما این پیشروی، همگام و متناسب با ارتقای ظرفیتهای فرآوری و تولید محصولات نهایی پیش نرفته است. در واقع، بخش فولاد به عنوان موتور محرک این فرآوری، امروز بیش از آنکه با بحران کمبود ذخایر معدنی یا فقدان تقاضای بازار دستوپنج نرم کند، تحت فشار مضاعف ناشی از تنگناهای زیرساختی قرار دارد.
وابستگی شدید صنایع فولادی به منابع انرژی نظیر برق و گاز، به پاشنه آشیل این صنعت تبدیل شده است؛ محدودیتهای انرژی که طی سالهای اخیر به شکلی سیستماتیک به واحدهای تولیدی تحمیل شده، منجر به فاصله گرفتن تولید واقعی از ظرفیتهای اسمی ایجاد شده است. این وضعیت نه تنها بهرهوری را به شدت کاهش داده، بلکه موجب افزایش هزینههای تولید شده که در کنار رشد قیمت نهادههای معدنی و هزینههای انرژی، قدرت رقابتپذیری فولادسازان را به مخاطره انداخته است. در این میان، مزیت نسبی دسترسی به مواد اولیه ارزان و فراوان، دیگر به تنهایی تضمینکننده رشد تولید نیست و هزینههای تامین پایدار زیرساختها، بار سنگینی بر دوش تولیدکنندگان گذاشته است.
بررسی کارشناسی روند توسعه این صنعت نشان میدهد که در سالهای آغازین، تمرکز اصلی سیاستگذاران و فعالان اقتصادی بر ایجاد ظرفیتهای جدید و توسعه فیزیکی واحدهای تولیدی بوده است، اما در شرایط فعلی، اولویت اصلی باید به بهینهسازی و استفاده حداکثری از همین ظرفیتهای ایجاد شده تغییر یابد. تداوم شکاف موجود میان حلقه استخراج و فرآوری، ریسک بازگشت به الگوی خامفروشی و صادرات مواد اولیه را به جای صدور محصولات فولادی افزایش داده است؛ رویکردی که در تضاد مستقیم با هدفگذاریهای کلان کشور برای افزایش ارزش افزوده و ایجاد اشتغال پایدار است. از این رو، تحقق رویای تولید ۵۵ میلیون تن فولاد، بیش از آنکه نیازمند تعریف و توسعه ظرفیتهای جدید باشد، در گرو رفع موانع موجود از طریق تامین پایدار انرژی، ارتقای بهرهوری در واحدهای موجود و تکمیل هوشمندانه زنجیره ارزش است تا بدین ترتیب، مزیت معدنی ایران به معنای واقعی کلمه به قدرت صنعتی تبدیل شود.
