به گزارش دمیر نیوز؛ این سد عظیم بر روی رودخانه یارلونگ تسانگپو ساخته میشود، رودخانهای فرامرزی که از فلات تبت سرچشمه گرفته، از ایالتهای آروناچال پرادش و آسام در هند عبور کرده و در نهایت وارد بنگلادش میشود. طبیعت فرامرزی این پروژه، بهویژه در نزدیکی «خط کنترل واقعی» (LAC) با هند، باعث افزایش نگرانیها درباره امنیت آبی، تنوع زیستی و ثبات سیاسی در منطقه شده است.
چین در تلاش برای دستیابی به هدف بلندمدت خود یعنی انتشار صفر کربن تا سال ۲۰۶۰، این پروژه را بهعنوان منبع اصلی انرژی پاک معرفی کرده است. ظرفیت تولید برق سالانه این سد حدود ۶۰٬۰۰۰ مگاوات خواهد بود — سه برابر سد معروف سهدره. این پروژه بخشی از برنامه پنجساله چهاردهم چین است که در سال ۲۰۲۰ اعلام و در اواخر ۲۰۲۴ تصویب شد.
نگرانیهای هند و بنگلادش
مقامات چینی با رد نگرانیهای کشورهای پاییندست، ادعا کردهاند که طراحی آبشاری پنجمرحلهای این سد نیاز به مخازن عظیم را کاهش میدهد و اثرات مخرب را محدود میکند. وزارت خارجه چین نیز اعلام کرده که پروژه از نظر علمی بررسی شده و هیچ تهدیدی برای کشاورزی، حقوق آبی یا اکوسیستم منطقهای ندارد.
با این حال، کارشناسان هشدار دادهاند که در صورت بالا گرفتن تنشهای سیاسی، کنترل جریان آب میتواند به ابزار اعمال فشار ژئوپلیتیکی تبدیل شود. به همین دلیل، هند نیز در پاسخ، پروژه سیانگ بالا را در آروناچال پرادش آغاز کرده است — سدی با ظرفیت ۱۰ تا ۱۲ گیگاوات برای مقابله با تهدیدات احتمالی و افزایش امنیت آبی هند.
چالشهای زیستمحیطی و زیرساختی
فعالان محیط زیست نگران تأثیرات غیرقابلبازگشت این پروژه بر منطقه یارلونگ تسانگپو هستند؛ منطقهای که بهعنوان ذخیرهگاه طبیعی ملی و زیستگاه گونههای نایابی مانند پلنگ برفی و سروهای باستانی شناخته میشود. همچنین این سد در منطقهای زلزلهخیز واقع شده که در سال ۱۹۵۰ زلزلهای به بزرگی ۸.۶ ریشتر در نزدیکی آن رخ داد.
از سوی دیگر، رساندن مواد، تجهیزات و نیروی انسانی به این منطقه دورافتاده و همچنین انتقال برق تولیدی به مراکز مصرف شهری در چین، از چالشهای فنی و هزینهبر پروژه محسوب میشود.
پروژه سد یارلونگ تسانگپو نماد جاهطلبی چین در مسیر انرژی پاک و توسعه منطقهای است. اما با توجه به موقعیت جغرافیایی حساس، هزینههای سنگین، نگرانیهای زیستمحیطی و تبعات ژئوپلیتیکی، این سد نهتنها چشمانداز انرژی چین را دگرگون میکند بلکه آزمونی برای دیپلماسی آب و پایداری منطقهای خواهد بود./
