به گزارش اختصاصی دمیرنیوز؛ یکی از مهمترین سیگنالهای بازار فولاد ایران در روزهای اخیر، کاهش قابلتوجه قیمت شمش در معاملات داخلی بوده است. بر اساس گزارش هفتگی مؤسسه Shanghai Metals Market (SMM) در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، قیمت شمش فولادی در بورس کالای ایران طی هفته مورد بررسی ۱۳.۲ درصد کاهش یافت و حدود ۱۱۰ هزار تن از این محصول معامله شد.
اهمیت این کاهش زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم طبق برآورد SMM، قیمت معاملات شمش در آن مقطع حدود ۲۰ درصد پایینتر از هزینه تولید قرار گرفته بود. چنین فاصلهای، نشانه فشار شدید بر اقتصاد تولید فولاد است؛ زیرا در شرایطی که قیمت فروش از هزینه تمامشده فاصله منفی میگیرد، ادامه تولید بدون دسترسی به سرمایه در گردش، مدیریت هزینه و بازار فروش مطمئن دشوارتر میشود.
این وضعیت را نباید صرفاً یک نوسان مقطعی قیمت تلقی کرد. وقتی تقاضای داخلی توان جذب عرضه را ندارد و مسیر صادرات نیز با هزینه و ریسک همراه است، تولیدکننده برای حفظ جریان نقدینگی ممکن است ناچار به تعدیل قیمتهای پیشنهادی شود. نتیجه چنین شرایطی، افزایش فشار بر حاشیه سود و کاهش قدرت سرمایهگذاری در زنجیره فولاد خواهد بود.
البته ارقام یادشده مربوط به هفته معاملاتی منتهی به ۱۳ نوامبر است و نباید بهعنوان قیمت قطعی معاملات روز پنجشنبه ۲۸ آبان در نظر گرفته شود. اهمیت این داده در نشان دادن جهت فشار بازار و وضعیت اقتصادی تولیدکنندگان است.

بازار جهانی؛ چین هنوز موتور محرک تقاضا نشده است
در بازار جهانی، چین همچنان مهمترین متغیر اثرگذار بر قیمت فولاد و مواد اولیه به شمار میرود. ضعف بخش ساختمان، احتیاط خریداران و دشواری فروش محصولات فولادی باعث شده است بازار این کشور نتواند به یک روند افزایشی پایدار وارد شود.
گزارش انجمن جهانی فولاد در اکتبر ۲۰۲۶ نشان میدهد تقاضای جهانی فولاد در سال جاری میلادی تقریباً بدون تغییر و در سطح یک میلیارد و ۷۲۲ میلیون تن پیشبینی شده است. این انجمن همچنین انتظار دارد تقاضای فولاد چین در سال ۲۰۲۶ حدود ۲ درصد کاهش یابد؛ رقمی که نسبت به پیشبینی قبلی نیز تعدیل شده است.
در مقابل، برای سال ۲۰۲۷ رشد ۱.۷ درصدی تقاضای جهانی پیشبینی شده است. با این حال، بخش مهمی از این رشد مورد انتظار به بازارهای خارج از چین وابسته است و نمیتوان آن را نشانه بازگشت فوری رونق به بازار فولاد در هفتههای پیشرو دانست.
از منظر مواد اولیه نیز افزایش موجودی سنگآهن در بنادر چین و ضعف تقاضای محصولات فولادی، مانع از شکلگیری یک پشتوانه قدرتمند برای افزایش قیمتهاست. در چنین شرایطی، فولادسازان چینی برای حفظ بازار فروش ناچارند با احتیاط بیشتری درباره قیمتگذاری و میزان تولید تصمیم بگیرند.
صادرات ایران؛ بازگشت محدود معاملات در سایه ریسک لجستیک
در بخش صادرات، گزارش ۱۳ نوامبر مؤسسه SMM از ثبت معاملات شمش و اسلب ایران پس از چند هفته وقفه حکایت دارد. بر اساس این گزارش، حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار تن اسلب ایران با قیمت ۴۲۸ تا ۴۳۰ دلار بهازای هر تن FOB برای ارسال در اواخر دسامبر به مقصد جنوب شرق آسیا فروخته شده است.
همچنین حدود ۳۰ هزار تن شمش فولادی با قیمت ۴۳۲ دلار بهازای هر تن FOB برای تحویل در ماه دسامبر به خریداران حوزه خلیج فارس اختصاص یافته است. هزینه حمل محاسبهشده برای این محمولهها حدود ۲۲ تا ۲۸ دلار بهازای هر تن اعلام شده است.
در مسیر زمینی نیز شمش ایران در مرز عراق با قیمت ۴۲۰ تا ۴۳۰ دلار بهازای هر تن FCA عرضه شده است. هرچند بازگشت این معاملات میتواند نشانهای از وجود تقاضای صادراتی برای محصولات نیمهساخته ایران باشد، اما نباید آن را معادل احیای کامل صادرات دانست.
هزینه حمل، ریسک مسیرهای دریایی، محدودیتهای مالی و دشواری تسویه وجوه همچنان از عوامل تعیینکننده در رقابتپذیری محصولات ایرانی هستند. افزون بر این، فروش صادراتی با قیمت مناسب زمانی برای تولیدکننده ارزش اقتصادی دارد که پس از کسر هزینههای حمل، تخفیفهای تجاری و هزینههای انتقال پول، حاشیه سود قابلقبولی باقی بماند.
بنابراین، صادرات در شرایط فعلی همچنان یکی از مسیرهای مهم حفظ جریان فروش فولادسازان است؛ اما ظرفیت آن برای جبران ضعف بازار داخلی به شرایط لجستیکی و تجاری وابستگی زیادی دارد.

انرژی؛ زمستانی که میتواند معادله تولید فولاد را تغییر دهد
مهمترین ریسک پیشروی صنعت فولاد ایران در آستانه آذرماه، وضعیت تأمین گاز است. خبرگزاری رویترز در گزارش ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد آسیب به چهار واحد فرآورش گاز، کسری احتمالی گاز کشور را به حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب در روز رسانده است؛ رقمی که در سال گذشته حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب برآورد میشد.
این موضوع برای صنعت فولاد اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بخش عمده تولید آهن اسفنجی در ایران با استفاده از فناوری احیای مستقیم و گاز طبیعی انجام میشود. بنابراین، محدودیت گاز تنها به معنای افزایش هزینه انرژی نیست، بلکه میتواند مستقیماً ظرفیت تولید مواد اولیه واحدهای فولادسازی را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس تحلیل منتشرشده در ۱۹ نوامبر توسط مؤسسه SMM، ایران در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴ میلیون تن آهن اسفنجی تولید کرده است. با فرض مصرف ۲۶۵ مترمکعب گاز بهازای تولید هر تن آهن اسفنجی، حفظ این سطح تولید به حدود ۲۰.۵ میلیون مترمکعب گاز در روز نیاز دارد.
بر همین مبنا، کاهش روزانه پنج میلیون مترمکعب گاز میتواند تولید حدود ۱۹ هزار تن آهن اسفنجی را در معرض ریسک قرار دهد. این رقم یک برآورد فنی از ظرفیت تولید در معرض محدودیت است و به معنای کاهش قطعی تولید نیست؛ چراکه شدت محدودیت، موجودی مواد اولیه و شرایط عملیاتی هر واحد در نتیجه نهایی اثرگذار خواهد بود.
در واقع، صنعت فولاد با یک تناقض جدی مواجه است: از یک طرف ضعف تقاضا امکان انتقال آسان افزایش هزینهها به قیمت فروش را محدود میکند و از طرف دیگر، محدودیت انرژی میتواند هزینه تولید را افزایش دهد یا عرضه را کاهش دهد. چنین شرایطی بیش از هر چیز حاشیه سود تولیدکنندگان را تهدید میکند.
پیشبینی هفته آینده؛ احتیاط در معاملات و حساسیت بیشتر به اخبار انرژی
با توجه به تعطیلی جمعه و پایان هفته معاملاتی، بازار فولاد در آستانه هفته جدید با چند متغیر تعیینکننده روبهروست. برآیند دادههای داخلی و خارجی نشان میدهد سناریوی محتملتر، ادامه معاملات محتاطانه و نوسان قیمتها در فضایی شکننده است؛ نه شکلگیری یک موج افزایشی فراگیر.
نخستین عامل، وضعیت تقاضای داخلی است. تا زمانی که سفارشهای واقعی مصرفکنندگان و قدرت خرید بازار بهبود پیدا نکند، افزایش قیمت شمش یا مقاطع نمیتواند بهتنهایی روندی پایدار ایجاد کند. در چنین شرایطی، احتمال تداوم رقابت قیمتی میان عرضهکنندگان وجود دارد.
دومین عامل، محدودیت گاز است. اگر در هفته آینده اخبار رسمی درباره کاهش سهمیه گاز صنایع منتشر شود، احتمال افزایش نگرانی نسبت به عرضه آهن اسفنجی و شمش وجود دارد. در این سناریو ممکن است برخی محصولات با فشار افزایشی قیمت مواجه شوند؛ اما شدت این واکنش به میزان موجودی انبارها و وضعیت تقاضا بستگی خواهد داشت.
سومین عامل، بازار جهانی است. پیشبینی کاهش ۲ درصدی تقاضای فولاد چین در سال ۲۰۲۶ و ثبات نسبی تقاضای جهانی نشان میدهد بازار بینالمللی هنوز پشتوانه کافی برای یک جهش عمومی قیمت ندارد. بنابراین، انتظار میرود بازار صادراتی ایران نیز همچنان با حساسیت بالا نسبت به قیمتهای رقیب و هزینه حملونقل مواجه باشد.
چهارمین عامل، وضعیت معاملات صادراتی است. اگر مسیرهای تجاری و لجستیکی امکان تداوم فروش محمولههای ایرانی را فراهم کنند، صادرات میتواند بخشی از فشار بازار داخلی را جذب کند؛ اما تداوم نااطمینانی حمل و تسویه مالی، همچنان مانعی جدی خواهد بود.
رشد قیمت بدون تقویت تقاضا پایدار نیست
بازار فولاد در پایان آبان با سه فشار همزمان روبهروست: ضعف تقاضای داخلی، دشواریهای صادراتی و افزایش ریسک محدودیت انرژی. در مقابل، ثبت معاملات صادراتی شمش و اسلب و احتمال کاهش عرضه در صورت تشدید محدودیت گاز، میتواند در برخی مقاطع از قیمتها حمایت کند.
با این حال، پیشبینی دمیرنیوز برای هفته آینده، تداوم بازار محتاطانه با نوسانهای محدود و حساسیت بیشتر به اخبار انرژی است. در بازار داخلی، تا زمانی که تقاضای واقعی تقویت نشود، احتمال شکلگیری روند افزایشی فراگیر پایین ارزیابی میشود. در عین حال، تشدید محدودیت گاز میتواند معادله عرضه را تغییر دهد و در برخی حلقههای زنجیره فولاد فشار افزایشی ایجاد کند.
در نهایت، مسئله اصلی صنعت فولاد ایران صرفاً بالا یا پایین رفتن قیمت شمش و میلگرد نیست؛ بلکه فاصله میان هزینه تولید، قیمت فروش و توان واقعی بازار برای جذب محصول است. اگر این فاصله اصلاح نشود، حتی افزایش مقطعی قیمتها نیز نمیتواند به معنای بهبود پایدار وضعیت تولیدکنندگان باشد.
جعفر ساعینیا