به گزارش اختصاصی دمیرنیوز، اصلاح فرمول قیمت‌گذاری محصولات زنجیره سنگ‌آهن با هدف خروج تولیدکنندگان از بن‌بست زیان و بازگرداندن تعادل به زنجیره فولاد کشور کلید خورد. این تغییر استراتژیک که با هم‌افزایی وزارت صمت، بورس کالا و تشکل‌های تخصصی صورت گرفته، با اصلاح ضرایب قیمتی و حذف فاکتورهای غیرواقعیِ ناشی از نوسانات حمل‌ونقل دریایی، نویدبخش احیای سودآوری در حلقه‌های ابتدایی زنجیره تولید، به‌ویژه کنسانتره و گندله است.
تحولی در قیمت‌گذاری برای حفظ بقای زنجیره تولید سنگ‌آهن
مهرداد اکبریان، رئیس انجمن سنگ‌آهن ایران، با تشریح جزئیات اصلاح فرمول قیمت‌گذاری محصولات زنجیره سنگ‌آهن، از پایان یک دوره بلاتکلیفی برای تولیدکنندگان خبر داد. به گفته وی، این اصلاحات نه یک اقدام مقطعی، بلکه ضرورتی برای جلوگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر به تولید و ایجاد توازن در زنجیره فولاد بود. این فرآیند با مشارکت فعال وزارت صنعت، معدن و تجارت، کمیته تنظیم بازار، ستاد راهبردی فولاد، بورس کالای ایران و تشکل‌های تخصصی به ثمر نشست.
چرا فرمول پیشین، تولید را به مرز تعطیلی کشاند؟
اکبریان با اشاره به ضعف تقاضای مؤثر و کاهش رقابت در بازار داخلی، تأکید کرد که در چنین شرایطی، قیمت‌های پایه تعیین‌کننده اصلی نرخ معاملات هستند. وی تصریح کرد: «زمانی که قیمت پایه متناسب با واقعیت‌های هزینه‌ای بازار تعیین نشود، تولیدکننده عملاً ناچار به عرضه محصول زیر قیمت تمام‌شده است.»
رئیس انجمن سنگ‌آهن ایران در ادامه به ناهنجاری بازار گندله اشاره کرد که طی ماه‌های اخیر به وضعیتی بحرانی دچار شده بود: «قیمت پایه گندله به سطحی سقوط کرده بود که از نرخ کنسانتره (ماده اولیه تولید آن) نیز کمتر بود. این وضعیت نه تنها غیرمنطقی، بلکه برای واحدهای گندله‌سازی فاجعه‌بار بود؛ چرا که هزینه‌های جانبی نظیر فرآوری و حمل‌ونقل، فشار دوچندانی به تولیدکنندگان تحمیل می‌کرد و استمرار آن می‌توانست کل زنجیره فولاد را با چالش تأمین مواد اولیه مواجه سازد.»
اصلاح سقف‌های قیمتی بر مبنای واقعیت‌های ژئوپلیتیک
یکی از نکات کلیدی گزارش رئیس انجمن سنگ‌آهن، شناسایی عامل اصلی این بحران بود. سازوکار پیشین قیمت‌گذاری که مبتنی بر نرخ FOB بود، در شرایط باثباتِ گذشته کارایی داشت، اما با تغییر معادلات ژئوپلیتیک در خلیج فارس و تنگه هرمز و افزایش هزینه‌های حمل دریایی، ناکارآمد شد. اکبریان توضیح داد: «افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی، باعث شد قیمت FOB به شکلی غیرواقعی کاهش یابد. از آنجا که این نرخ به‌عنوان سقف قیمت داخلی مبنای محاسبه قرار می‌گرفت، فاصله قیمت داخلی گندله با هزینه‌های واقعی تولید به‌شدت افزایش یافت.»
فرآیند تدوین فرمول جدید: از اجماع تا ابلاغ
اصلاح این فرمولِ معیوب، مسیری کارشناسی را طی کرد. پس از تأیید ضرورت اصلاح توسط وزارت صمت و بورس کالا، موضوع در کمیته تنظیم بازار به ریاست دکتر مفتح بررسی شد. با ارجاع این پرونده تخصصی به «ستاد راهبردی فولاد»، انجمن سنگ‌آهن و انجمن تولیدکنندگان فولاد مأموریت یافتند تا با برگزاری جلسات مشترک، پیشنهادات فنی خود را تدوین کنند. نتیجه این تعاملات پس از اعمال ملاحظات حاکمیتی توسط وزارت صمت، به بورس کالای ایران ابلاغ شد.
تغییرات بنیادین فرمول؛ از حذف هزینه‌های سربار تا افزایش ضرایب
مهم‌ترین اصلاحات صورت‌گرفته که به‌زودی در معاملات بورس کالا نمود خواهد یافت، شامل موارد زیر است:
- اصلاح ضرایب: افزایش ضرایب قیمت پایه کنسانتره و گندله برای نزدیکی به قیمت‌های واقعی بازار.
- حذف فاکتورهای غیرواقعی: حذف رقم ۱۵ دلاری مربوط به هزینه‌های «استافینگ» (بارچینی) و حمل زمینی که دیگر با شرایط فعلی منطبق نبود.
اکبریان تأکید کرد که این اصلاحات بیشترین اثر مثبت را بر محصولات ابتدایی زنجیره خواهد داشت؛ چرا که وزن ارزش افزوده در این حلقه‌ها نسبت به محصولات نهایی پایین‌تر است و اصلاح فرمول مستقیماً بر بازگشت توجیه‌پذیری اقتصادی تولید اثر می‌گذارد.
چشم‌انداز آینده: بازگشت تعادل به زنجیره ارزش
رئیس انجمن سنگ‌آهن ایران ضمن قدردانی از هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و تشکل‌های خصوصی، ابراز امیدواری کرد که اجرای این ابلاغیه، نقطه عطفی برای بهبود شرایط تولید باشد. وی تأکید کرد که آثار مثبت این تصمیمِ مبتنی بر واقعیت، در روزهای آینده و با بازگشت تعادل به بازار کنسانتره و گندله، در تمامی حلقه‌های زنجیره سنگ‌آهن و فولاد نمایان خواهد شد.
