برای تثبیت قیمت ارز، یا اسلامی عمل کنید یا علمی!
عباس عبدی در اعتماد نوشت: چندی پیش این خبر منتشر شد که ارزش دلار در برابر پول افغانستان به پایینترین حد خود در ۶ سال گذشته رسیده است. دوست محترمی ضمن ارسال این خبر پرسید که چرا افغانستانیها و بهطور مشخص طالبان حداقل در این مورد خاص از ما موفقترند؟
یک نفر دیگر هم ماجرا را اینگونه به طنز برگزار کرد که بهتر است مقامات اقتصادی کشور و اعضای شورای پول و اعتبار و رییس کل بانک مرکزی و… را برای یک دوره آموزشی به کابل و نزد طالبان بفرستند! واقعیت این است که هیچ اطلاعی از وضعیت اقتصادی و سیاستهای رسمی طالبان در حوزه اقتصاد ندارم که بخواهم مقایسه کنم، ولی این مقایسه را از جهت انتظارات کاملا مشروعی که مردم ایران دارند، منطقی میدانم.
مساله این است که از نظر اقتصادی، قیمت ارز غالبا تابع رشد اقتصادی و نقدینگی است، هر چند در کوتاهمدت ممکن است عوامل سیاسی و روانی هم بر ماجرا اثرگذار باشد، ولی در میانمدت و بالاتر، عوامل اقتصادی مذکور و نیز ورود و خروج سرمایه و ارز اثرگذار هستند.
برای آنکه قیمت ارز بهطور نسبی ثابت بماند، یا باید اسلامی عمل کرد یا علمی. اسلامی عمل کردن به این معنا است که دولت شرعا نمیتواند نقدینگی تولید کند. زیرا این کار مثل ریختن آب داخل شیر است. یک لیتر شیر خالص اگر کیلویی ۱۰ هزار تومان باشد، با افزایش یک لیتر آب به آن نمیتوان آن را به عنوان دو لیتر شیر و به قیمت ۲۰ هزار تومان فروخت. این حرام است. اقدامی که دولت میکند و هر سال نقدینگی را افزایش میدهد، دقیقا مثل ریختن آب داخل شیر خالص است.
راهحل دیگر تفکر و تحلیل علمی است. برای ثابت نگه داشتن قیمت ارز باید سیاستهای پولی را براساس دانش اقتصادی تنظیم کرد. هزینههای دولت کاملا مهار شود، قیمت پول و کالا و… آزاد باشد، سیاستهای اعتباری به ویژه استقراض از بانک مرکزی مطابق قواعد علم اقتصاد باشد و… متاسفانه هیچکدام از دو رویکرد در اقتصاد ایران اجرا نمیشود.
