به گزارش اختصاصی دمیرنیوز، صنعت مس ایران در سال‌های اخیر، فراتر از نقش سنتی خود در تولید، گام‌های بلندی برای ایفای نقش در سیاست‌های کلان صنعتی و اقتصادی برداشته است. این تحول، فراتر از یک تغییر فنی یا اقتصادی ساده است؛ بلکه نشان‌دهنده تغییر رویکرد کشور به سمت استفاده از صنایع معدنی به عنوان ابزاری برای توسعه اقتصادی و تعاملات بین‌المللی است. امروز، صنعت مس می‌تواند از مرزهای تولید مواد اولیه فراتر رفته و در حوزه‌هایی چون توسعه همکاری‌های اقتصادی، صادرات محصولات صنعتی و گسترش تعاملات منطقه‌ای، نقش‌آفرینی کند. از این منظر، دیپلماسی اقتصادی تنها به مذاکرات سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه توسعه پروژه‌های صنعتی مشترک، صادرات فناوری و مشارکت فعال در زنجیره‌های تولید منطقه‌ای را نیز در بر می‌گیرد.
تجربه جهانی نشان می‌دهد کشورهایی که توانسته‌اند منابع معدنی خود را از یک کالای خام صادراتی به ابزاری برای توسعه صنایع پایین‌دستی تبدیل کنند، از سطح بالاتری از تاب‌آوری اقتصادی برخوردارند. ایران نیز می‌تواند با تمرکز بر توسعه فناوری‌های بومی، بومی‌سازی فرآیندهای کلیدی و گسترش همکاری‌های صنعتی، جایگاه خود را در اقتصاد جهانی تقویت کند. برخلاف برخی کالاهای استراتژیک که همواره در معرض ملاحظات سیاسی شدید قرار دارند، مس به دلیل نقش حیاتی در صنایع نوین، انرژی‌های تجدیدپذیر و زیرساخت‌های دیجیتال، ظرفیت بسیار بیشتری برای توسعه همکاری‌های اقتصادی و کاهش حساسیت‌های سیاسی فراهم می‌کند.
بر اساس برآوردهای بین‌المللی، تقاضای جهانی برای مس تا سال ۲۰۳۵ روند افزایشی خواهد داشت که این امر اهمیت این فلز را در زنجیره تأمین جهانی بیش از هر زمان دیگری نمایان می‌کند. در چنین شرایطی، کشورهایی که حضور خود را در زنجیره ارزش جهانی مس تثبیت کنند، سهم بیشتری از بازارهای جهانی را از آن خود خواهند کرد. ایران نیز می‌تواند با تبدیل مس از یک منبع درآمدی ساده به ابزاری برای تقویت قدرت اقتصادی، از این فرصت بهره ببرد. مسیرهای رسیدن به این هدف شامل توسعه صادرات محصولات فرآوری‌شده با ارزش افزوده بالا، سرمایه‌گذاری در صنایع مرتبط با فناوری‌های نوین و گسترش همکاری با بازیگران اصلی بازار همچون چین، هند، قزاقستان و ترکیه است. الگوبرداری از تجربه‌های موفقی نظیر چین و قزاقستان نشان می‌دهد که توسعه هدفمند صنایع معدنی، می‌تواند امنیت زنجیره تأمین و ظرفیت تعاملات اقتصادی را به شکلی چشمگیر افزایش دهد.
اگرچه تحریم‌های سال‌های اخیر فشارهای اقتصادی قابل‌توجهی بر ایران وارد کرده‌اند، اما این محدودیت‌ها از سوی دیگر، ضرورت استفاده از توان داخلی و توسعه فناوری‌های بومی را برجسته‌تر ساخته‌اند. صنعت مس در این سال‌ها با اتکا به دانش فنی داخلی و تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی، تلاش کرده است تا آثار این محدودیت‌ها را مدیریت کرده و وابستگی به زنجیره‌های تأمین خارجی را کاهش دهد. در واقع، مس تنها یک کالای صنعتی نیست، بلکه زیرساختی برای توسعه صنعتی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی است.
برای آینده، مسیر صنعت مس ایران بر سه محور استراتژیک استوار است:
۱. توسعه زنجیره ارزش داخلی:
از طریق سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته فرآوری و صنایع پایین‌دستی جهت جلوگیری از خام‌فروشی و افزایش ارزش افزوده.
۲. تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی مس:
تقویت همکاری‌های منطقه‌ای با کشورهایی نظیر چین، هند، عمان، ترکیه و اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای ایجاد مسیرهای صادراتی متنوع.
۳. تقویت دیپلماسی صنعتی:
همگام‌سازی سیاست خارجی با فعالیت‌های اقتصادی، به گونه‌ای که بنگاه‌ها و مدیران صنعتی نقش فعال‌تری در توسعه روابط اقتصادی و جذب سرمایه و فناوری ایفا کنند.
در نهایت، با توجه به حرکت اقتصاد جهان به سمت صنایع دانش‌بنیان و انرژی‌های پاک، اتخاذ رویکرد «دیپلماسی مس» می‌تواند نه تنها صنعت مس را شکوفا کند، بلکه به ارتقای جایگاه ژئواکونومیک ایران و توسعه صادرات غیرنفتی کمک شایانی نماید.
